گزارش خبرگزاري رسمي دولت از جزيره آشوراده
دهكده گردشگري آشوراده، تلفيق تفريح و حفظ محيط زيست

در انتهاي بخش شرقي شبه‌جزيره ميانكاله و در شمال شرقي خليج گرگان جزيره "آشوراده" قرار دارد كه در زمانهاي دور ساكنان آن با حفر كانالي آن را از ميانكاله جدا كرده‌اند.
حيات امروز آشوراده به تاسيسات شيلات محدود است و درختچه‌هاي تمشك آن امروز پناهگاه شغال‌هايي هستند كه پس از جدا شدن آشوراده از ميانكاله براي هميشه محكوم به ماندن در اين جزيره ماسه‌اي شده‌اند.
براي بسياري از ساكنان استان گلستان، آشوراده همان جزيره بي‌آب و علفي است كه زندگي در آن جريان ندارد و براي گردشگران، آشوراده يعني تنها جزيره درياي خزر با زمينهاي ماسه‌اي، درختچه‌هاي انارترش، تمشك و ماهيهاي خاوياري.
گرچه آشوراده براي بهره‌برداري صنعتي و كشاورزي چندان مطلوب نيست اما در برنامه توسعه سوم استان گلستان، رد پاي گردشگري به عنوان محور توسعه آن ديده مي‌شود كه طرحهاي جامع و تفضيلي نيز براي تبديل آن به قطب توريستي كشور ديده شد.

آشوراده، همسايه ميانكاله
شبه‌جزيره "ميانكاله" با ‪ ۹۷‬هزار هكتار در سال ‪ ۱۳۴۸‬تحت مديريت سازمان محيط زيست به عنوان منطقه حفاظت شده ثبت و در سال ‪ ۱۳۵۳‬به عنوان پناهگاه حيات وحش اعلام شد.
شبه جزيره ميانكاله به همراه خليج گرگان، آب بندان، لپوزاغمور در سال ‪ ۱۳۵۳‬به عنوان تالابهاي بين‌المللي كنوانسيون رامسر با ‪ ۱۰۰‬هزار هكتار ثبت شدند و به دنبال آن در سال ‪ ۵۵‬ميانكاله به عنوان ذخيره‌گاه زيست‌كره از سوي يونسكو اعلام شد.
"آشوراده" در انتهاي بخش شرقي شبه جزيره ميانكاله و در شمال شرقي خليج گرگان قرار دارد و بر اساس قانون مستثنيات اراضي ملي، در سالهاي پس از آن در اختيار بنياد "علوي" وابسته به بنياد مستضعفان انقلاب اسلامي قرار گرفت.
بنياد علوي نيز در سال ‪ ۸۲‬مالكيت ‪ ۳۸۰‬هكتار از اراضي جزيره را براي بهره‌برداري گردشگري به سازمان مناطق گردشگري واگذار كرد.
با توجه به شبهاتي كه در زمان انتقال سند مبني بر ملي بودن اين زمينها وجود داشت، در نهايت با راي كميسيون ماده ‪ ۵۶‬قانون حفاظت و بهره‌برداري داير بر ملي شدن، به اين سازمان واگذار شد كه بر اساس آن جزيره "آشوراده" جزو مستثنيات بوده است و تحت اراضي ملي محسوب نمي‌شود.
طبق قانون اساسي، در صورت بروز اختلاف ميان مالك و سازمان منابع طبيعي كميسيون ماده ‪ ۵۶‬آن را بررسي مي‌كند.
براساس قانون ملي شدن جنگلها، زمينهايي كه در محدوده اراضي ملي قرار گرفته‌اند، اگر تا پيش از سال ‪ ۱۳۴۸‬سند مالكيت دريافت كرده باشند، در زمره اراضي ملي قرار نمي‌گيرند.

گردشگري، راه گريز گلستان از بيكاري
آمارهاي غير رسمي از بيكاري ‪ ۳۰‬درصدي در استان گلستان حكايت دارد. وقوع بلاي طبيعي نظير سيل در چند سال گذشته در سطح استان نيز سبب شد تا سطح زندگي مردم استان به دهكهاي پايين جامعه بيش از پيش نزديك شود.
چندي پيش بود كه مردم بندر تركمن در طوماري كه به امضاي تعداد قابل توجهي از ساكنان منطقه رسيد، اعلام كردند كه خواهان استقرار واحدهاي گردشگري براي مقابله با بيكاري و جذب گردشگر هستند.
ريس جمهوري نيز در سفر استاني كه به گلستان داشت، در بين مردم بندر تركمن تاكيد كرد: "جزيره آشوراده از مناظر محيط زيستي و گردشگري است در گذشته هم اعلام شده است كه منطقه ويژه گردشگري بشود، تصميم خواهيم گرفت و و به همت مردم اين موضوع را عملي خواهيم كرد."
در مصوبات استاني هيات وزيران نيز موضوع آشوراده به عنوان يكي از طرحهاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري تلقي شد تا اقدامات لازم را براي تبديل شدن آن به منطقه گردشگري صورت گيرد.

محيط زيست، مدعي آشوراده
گرچه مشكلات حقوقي آشوراده امروز رفع شده است و سازمان مناطق گردشگري مالكيت آن را به عهده دارد، اما سازمان حفاظت محيط زيست هنوز اجازه فعاليت در اين منطقه را به كارشناسان اين سازمان خصوصي نمي‌دهد.
"محمدرضا يزدان‌پناه" مديرعامل سازمان مناطق گردشگري در اين‌باره مي‌گويد: سازمان محيط زيست خواهان مالكيت بر آشوراده است به گونه‌اي كه به طور غير- رسمي اعلام كرده‌اند كه مالكيت آن را به ما واگذار كنيد تا پس از آن در صورتي كه قرار باشد آشوراده منطقه گردشگري شود، به شما اجاره دهيم.
به گفته وي، اين در حالي است كه براساس ماده ‪ ۶‬قانون توسعه گردشگري مصوب سال ‪ ۷۰‬و ماده ‪ ۵‬آئين نامه اجرايي قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مصوب سال ‪ ،۸۲‬تمام سازمانها و ارگانها از سوي دولت موظف شدند تا اراضي مربوطه را براي ايجاد دهكده‌هاي گردشگري در اختيار سرمايه‌گذاران قرار دهند.
يزدان‌پناه مي‌گويد: سازمان مناطق گردشگري حساسيت بالايي را براي آشوراده در نظر گرفته است و بر اين اساس براي انجام طرح جامع از مشاوران بين‌المللي محيط زيست نظير پروفسور "رينبرگ" از معدود كارشناسان محيط زيست و مهندسان مشاور "‪ "IAMCC‬اتريش و "‪ "NCE‬آلمان براي كار نقشه‌برداري كمك گرفت.
وي، با بيان اينكه محيط زيست حتي اجازه نقشه‌برداري از منطقه تحت تملك سازمان مناطق گردشگري را نمي‌دهد، اظهار كرد: تهيه نقشه ‪ GIS‬از منطقه كه در بر گيرنده تمام اطلاعات زيست محيطي است، مغايرتي با قوانين محيط زيست ندارد اما با اين كار نيز مخالفت شده است.
وي با بيان اينكه چهارسال از آغاز طرح "آشوراده" گذشته و سنگ‌اندازيهاي اداري مانع از تحقق آن شده است، يادآور شد: اين امر سبب مي‌شود تا سرمايه- گذاران در برابر كاغذبازي اداري دوام نياورند و سرمايه خود را به خارج از كشور منتقل مي‌كنند.
يزدان‌پناه با بيان اينكه دادگاه بر اساس قانون مستثنيات، جزيره آشوراده را خارج از قوانين اراضي ملي دانسته‌است، تاكيد كرد: محيط زيست مي‌گويد، ما بايد زودتر از شما زمين را مي‌خريديم.
اين مسايل در حالي مطرح مي‌شود كه جزيره آشوراده از پوشش گياهي خاصي برخوردار نيست، درختچه‌هاي تمشك، انارترش و ارچنگ كه در زمينهاي ماسه‌اي و ساحلي آن روئيده است، عمده پوشش جزيره را تشكيل مي‌دهد.
يزدان‌پناه مي‌گويد: تفاوت فاحش بين پوشش گياهي و گونه‌هاي حيواني ميانكاله و آشوراده حاكي از آن است كه قوانين حفاظت بين‌المللي درباره آشوراده صادق نيست.
در حالي كه تنها چند گونه گياهي و حيواني در آشوراده وجود دارند، حيات وحش شبه جزيره ميانكاله به قدري بكر است كه در زمره ذخيرگاه زيست كره يونسكو قرار گرفته و كنوانسيون رامسر مدافع آن است.
آشوراده با كانالي كه سالهاي قبل توسط اهالي حفر شد به طور كامل از ميانكاله جدا شده است ضمن اينكه ميانكاله از توابع بهشهر و آشوراده از توابع گلستان است.
يزدان پناه سپس ادامه مي‌دهد: تعدادي از نهادهاي دولتي نيز بخشهايي از زمينهاي آشوراده را در اختيار دارند كه محيط زيست اعتراضي به حضور آنان ندارد. براي نمونه كارخانه شيلات در اين منطقه فعال است و آموزش و پرورش و بنياد مسكن نيز براي محدوده‌هاي خود سند مالكيت دريافت كرده‌اند.

جزاير گردشگري جهان: تلفيق تفريح و حفظ محيط زيست
"محمود موسوي" طراح و ناظر پروژه دهكده گردشگري آشوراده درخصوص حفظ محيط زيست منطقه مي‌گويد: مناطق بر مبناي گونه‌هاي گياهي و حيات وحش موجود در آن، داراي اهميت بوده كه اين موضوع را يونسكو آن را بررسي و ثبت مي‌كند نه اينكه منطقه‌اي به صرف همسايگي با منطقه‌اي خاص داراي اهميت باشند.
"ممكن است آشوراده به عنوان حريم بحثهايي داشته باشد اما حساسيت زيست محيطي منطقه تنها به وجود حيوانات و گونه‌هاي گياهي در همان منطقه است و حريم آن را در برنمي‌گيرد."
وي تاكيد كرد: به دليل آنكه آشوراده در حريم ميانكاله قرار دارد، بايد در خصوص نحوه تردد به جزيره برنامه‌ريزي شود اما تا زماني كه اجازه نقشه- برداري براي شناسايي منطقه داده نشود، اين كار ميسر نخواهد شد.
موسوي يادآور شد: در صورت تهيه نقشه‌هاي ‪ GIS‬از جزيره مشخص مي‌شود كه گردشگران از چه مسيرهايي به منطقه سفر كنند تا كمترين آسيب وارد شود.
اين كارشناس با بيان اينكه نگاه "تفكر پاركباني" براي حفظ محيط زيست بيش از ‪ ۲۰‬سال است در جهان منتفي شده، تاكيد كرد: هنوز درك سازمان محيط زيست از حفظ گونه‌هاي گياهي و حيواني، ايجاد يك محدوده براي حفاظت از زمين و جلوگيري از ورود مردم به محدوده است.
به گفته وي، بر اساس تفكرات جديد، تنها انسان آگاه مي‌تواند حافظ طبيعت باشد و بر اين اساس بايد زمينه را براي نزديك شدن مردم به طبيعت مهيا كرد.
موسوي گفت: در برنامه‌هاي اين دهكده، آموزش زيست محيطي به گردشگران نيز پيش بيني شده و در طراحي سازه‌هاي گردشگري تطبيق ساختمانها با مسايل زيست محيطي و انطباق با شرايط آب و هوايي ديده شده است.
طراح دهكده گردشگري آشوراده، با بيان اينكه نزديكي انسان به محيط زيست، سبب آرامش رواني مي‌شود، گفت: هزينه بالايي كه به مشاوران مطرح بين‌المللي در حوزه معماري و زيست محيطي در اين طرح پرداخت شده است، تنها براي حفظ طبيعت صورت گرفت تا آسيبي به محيط زيست نزند.
نماينده شركت ‪ NCE‬آلمان در ايران، يادآور شد: سنگ‌اندازي در برابر پروژه هاي گردشگري آشوراده در حالي صورت مي‌گيرد كه در ‪ ۴۰۰‬متري حريم ميانكاله مجوز راه‌اندازي پالايشگاه نفتي صادر شده است.
وي گفت: با وجود آنكه آشوراده در مقايسه با ميانكاله از پوشش گياهي و حيواني قابل توجهي برخوردار نيست، اما محيط زيست بالاترين استانداردهاي زيست محيطي را براي آشوراده مقرر كرده است كه بر اساس آن تنها گردشگران مي‌توانند داخل جزيره شوند بدون آنكه هيچ تاسيساتي در آنجا مستقر شود.
ممانعت بر سر ايجاد تاسيسات گردشگري در آشوراده در حالي صورت مي‌گيرد كه جزاير زيباي جهان كه در زمره پناهگاه حيات وحش و ذخيرگاه زيست كره زمين قرار دارند، امروزه پذيراي گردشگران از اقصي نقاط جهان هستند بدون آنكه حيات آنجا به خطر افتد.
"نتيجه اين هم‌زيستي، حفظ بهتر محيط زيست براي آيندگان و توسعه زندگي شهري و آرامش رواني انسانها است."
موسوي در خصوص روش بهره‌برداري در اين مناطق مي‌گويد: كارشناسان با مطالعه مناطق، نقاط حساس را شناسايي و شعاعي از اين منطقه را به عنوان حريم مشخص كرده‌اند.
به گفته وي، در منطقه حريم، محدوده‌اي به عنوان ضربه‌گير مشخص مي‌شود كه با نصب دوربين، گردشگران مي‌توانند حيات وحش را به صورت غير مستقيم تماشا كنند.
موسوي افزود: از محدوده ضربه‌گير به بعد، اجازه ساخت و ساز تاسيسات ساختماني، تفريحي، فروشگاهي و حتي فرودگاهي صادر مي‌شود.
وي يادآور شد:در برخي جزاير دنيا به دليل حساسيت بالايي كه به لحاظ زيست محيطي وجود دارد، خانه‌ها و تاسيسات تفريحي روي آب ساخته و گردشگران توسط قايق به اين مكانها منتقل مي‌شوند.

آينده آشوراده در ابهام
برخي بر اين باورند كه اگر بنياد علوي با پذيرش طرح دهكده گردشگري با سازمان مناطق گردشگري همكاري مي‌كرد، شايد تاكنون دهكده ساخته شده و پذيراي گردشگران بود.
يزدان‌پناه در اين‌باره كه چرا بنياد علوي به جاي فروش زمين، در اين طرح مشاركت نكرد، مي‌گويد: مالكان پيشين آشوراده بر اين باور بودند كه زمينهاي جزيره هيچ ارزشي ندارد و سياست بنياد نيز در آن زمان به سمت كاهش مديريت در چنين حوزه‌هايي بود.
وي مي‌افزايد: به دليل آنكه سازمان كار خود را به صورت قانوني آغاز كرده و مالكيت آن نيز بر دستگاه قضايي مسجل شده است،تاراه‌اندازي دهكده گردشگري كار را ادامه خواهيم داد و از حقوق خود كنار نمي‌كشيم.
وي تصريح كرد: مسئولان سازمان مناطق گردشگري در حالي حاضر به مناظره و گفت و گو با مسئولان محيط زيست هستند كه دست‌اندركاران محيط زيست كشور از اين مباحث طفره مي‌روند.
اسناد تاريخي حاكي از آن است كه در گذشته سه جزيره در خليج گرگان وجود داشته كه امروز تنها آشوراده باقي مانده است.
كارشناسان محيط زيست نيز بر اين باورند كه طي ‪ ۶۰‬سال آينده آب درياي خزر شش متر بالا خواهد آمد و پيشروي آن به سمت ساحل، بخش وسيعي از جزيره را خواهد گرفت.
در اين صورت حتي اگر آشوراده دنباله‌اي از ميانكاله باشد و تحت كنوانسيون رامسر، در آينده چيزي از آن باقي نخواهد ماند تا موضوع دعوي بخش دولتي و نهاد خصوصي باشد.
لينك خبر:
http://www.irna.ir/fa/news/view/menu53/8503290281105737.htm